Muziekonderwijs op school met weinig middelen, kan dat?

24 oktober 2017


Wat kun je als school aan muziekonderwijs doen met weinig middelen? Veel, blijkt uit het verhaal van Maartje van Aalst, leerkracht groep 3 en muziekleerkracht van de Fatimaschool. De aanvraag die de Fatimaschool indiende voor de subsidieregeling Impuls muziekonderwijs voor het schooljaar 2017/2018 werd afgewezen, maar dat leidde er niet toe dat de plannen verdwenen. Integendeel!

Door: Vera Haket


Waarom is muziek op school belangrijk? ‘Je wordt er vrolijk van’, zegt Maartje van Aalst. ‘Dat geldt voor de kinderen én voor mijzelf.’ Maar dat is zeker niet de enige reden waarom ze muziek op school van belang vindt. ‘Het accent ligt op school op rekenen, taal en lezen. Ik vind het belangrijk dat kinderen zich ook op andere gebieden kunnen ontwikkelen, dat ze hun talenten kunnen ontdekken en dat ze kunnen merken waar ze goed in zijn.’ Maartje vertelt over een jongen die ze in groep drie in de klas had. ‘Hij kon zich slecht concentreren en had vaak moeite met de lesstof. Nu zit hij in groep 5 en gaat het in de klas nog een beetje hetzelfde. Maar hij zong wel mee met het kinderboekenweekkoor bij de bibliotheek, waarvoor ik kinderen van school had uitgenodigd. Dat vind ik leuk, dat dit soort kinderen het gevoel hebben dat ze dat kunnen.’

Begin 2017 deed de Fatimaschool een aanvraag voor de Impuls muziekonderwijs, onder andere in samenwerking met KCR. ‘KCR gaf informatie over de Impuls, adviseerde over de aanpak en hielp bij het invullen van de formulieren. Dat was heel zinvol.’ Daarnaast bemiddelde KCR bij de contacten met andere partijen. ‘We hadden een goed plan voor duurzaam muziekonderwijs, waarbij we een samenwerking met het Rotterdams Philharmonisch Orkest wilden aangaan. Maar helaas waren we te laat met onze aanvraag.’ De school deed de aanvraag binnen de termijn, maar toen was het geld al op. ‘We waren er wel op gewezen dat we het zo snel mogelijk moesten doen en we hebben ons best gedaan er haast achter te zetten, maar er is zoveel uit te zoeken, te regelen en in te vullen; het lukte gewoon niet om eerder een goed onderbouwde aanvraag in te dienen.’

De Impuls voor schooljaar 2017/2018 ging dus aan de Fatimaschool voorbij. Maar dat was niet het einde van de plannen voor het muziekonderwijs. ‘De Impuls was niet zozeer de aanleiding om meer met muziek te willen doen op school; ik had me al eerder aangemeld voor de opleiding tot muziekspecialist. Maar het heeft het wel in een versnelling gezet.’

Doordat er geen geld beschikbaar was uit de Impuls, konden een aantal onderdelen van het plan niet of slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd, zoals de afspraken met het Philharmonisch Orkest. Maar andere onderdelen gingen wel door. De muziekinstrumenten die de school wilde aanschaffen en de opleiding tot muziekspecialist konden uit het reguliere budget worden betaald. Dat dit mogelijk was, hangt samen met kenmerken van de school, vertelt Maartje. ‘Het is een grote school die aan het groeien is. Daardoor is er meer ruimte in het budget. En omdat er veel personeelsleden zijn, kon er gemakkelijker formatie worden vrijgemaakt.’ Maartje geeft nu één dag in de week muziekles, waarbij ze haar tijd verdeelt over alle groepen. Bij elke groep is ze eens in de drie weken een half uur aanwezig. De leerkrachten assisteren daar waar nodig en krijgen tips om zelf verder te gaan.

De nieuwe werkwijze is aan het begin van het schooljaar van start gegaan en Maartje en haar collega’s zijn nog veel aan het uitzoeken en uitproberen, maar de eerste ervaringen zijn positief. ‘Leerlingen vinden het leuk en leerkrachten zijn enthousiast.’ Door Maartjes bezoeken in de klas, en door de structuur die de vaste muziekmomenten geven, is het gemakkelijker muziek in te passen in de dagindeling. ‘Ik merkte zelf eerder ook vaak dat muziek er gemakkelijk bij inschiet, zelfs als je het belangrijk vindt, zoals ik. Er zijn zoveel andere dingen die moeten. En het kost best veel energie om een goede muziekles te geven.’ Maartje hoopt dat het in de komende jaren lukt om het muziekonderwijs een duurzaam karakter te geven. ‘Het moet niet afhankelijk zijn van mij, maar onderdeel zijn van het lesprogramma.’

Of de school het komende jaar weer een aanvraag zal doen is nog niet duidelijk. ‘We hebben uiteindelijk het meeste uit het vorige plan kunnen doen, en voor een nieuwe aanvraag zou opnieuw tijd vrijgemaakt moeten worden.’ Maar voor scholen waar muziekonderwijs nog geen grote rol speelt, kan het interessant zijn, denkt Maartje. Ze vindt het belangrijk dat scholen iets aan muziek in school doen. ‘Ook als ze geen Impuls aanvragen of geen budget hebben, zijn er mogelijkheden. Er zijn tegenwoordig veel laagdrempelige methodes, zoals ZangExpress, die leerkrachten zonder veel voorkennis en voorbereiding kunnen gebruiken. Je hoeft niet heel muzikaal te zijn om iets met muziek te doen.’

Maartje van Aalst met boomwhackers in haar lokaal

Sinds 2 oktober 2017 is de derde ronde van de subsidieregeling Impuls muziekonderwijs van het Fonds voor Cultuurparticipatie geopend, waarvoor scholen een aanvraag kunnen doen. Kijk hier voor meer informatie.
Wist je dat KCR kan helpen bij het schrijven van de aanvraag, bij het vinden van een gedegen invulling die bij jullie past en de culturele instelling die daarbij aansluit? Meer informatie? Neem contact op met Wil Walvis.