'Misschien zit er wel een nieuwe Shakespeare in de groep'

30 juni 2017


De afgelopen jaren begeleidde KCR scholen richting beter cultuuronderwijs. Cultuureducatie met kwaliteit, meer visie en een goed plan. Kortom, de school aan het roer! Hoe hebben de scholen dit ervaren? Het woord is aan de betrokkenen. Deze keer:  Dennis de Kruif, directeur van de openbare basisschool Van Rijckevorsel in Hoek van Holland.


Door Jon Marrée


Lees het artikel als pdf.


Een aantal jaren geleden bevond de Van Rijckevorselschool zich in een neerwaartse spiraal. Ooit was dit de grootste school van Hoek van Holland, maar het leerlingenaantal was inmiddels bijna gehalveerd. Er was geen goede sfeer meer op de school en ook het imago had geleden. Reden om op zoek te gaan naar het antwoord op de vraag: wat voor een school willen we zijn? Er werd gekozen voor frisse start met een duidelijke profiel. Een kunst- en cultuurprofiel moest het zijn, omdat dit het beste aansloot bij de affiniteit van de leerkrachten. Daarna werd de hulp van KCR ingeschakeld om, door middel van de KCR-Schoolscan Cultuureducatie, een nulmeting te doen van de stand van zaken op de school. Dat was in het voorjaar van 2016.

Duidelijk beeld
Een half jaar later solliciteerde Dennis de Kruif op de vacature van schooldirecteur. Om zich op de nieuwe school te oriënteren, las hij het rapport van de schoolinspectie, maar ook de KCR-Schoolscan. ‘Het inspectierapport was nogal zwart-wit en bevatte in mijn ogen veel informatie waar ik niet veel aan had. Het leefde niet. Maar de Schoolscan gaf wel een duidelijk beeld. Die liet echt zien hoe de school ervoor stond en hoe de leerkrachten dit ervaarden. Dat was heel behulpzaam voor mijn beeldvorming’, aldus Dennis de Kruif.

Na de Schoolscan koos de school ervoor om jaarlijks zes themablokken in het teken van kunst en cultuur te houden. Maar het bleek nog een kunst om telkens een goed thema te kiezen en dit creatief in te vullen. Dennis de Kruif: ‘Onze school heeft geen extra geld voor kunst en cultuur. We hebben geen leerkrachten voor muziek of beeldend werken. Het moet helemaal vanuit het vaste team komen. Dat is soms wel een lastige opdracht, want iedereen heeft het druk genoeg met de gewone gang van zaken.’

Vaart erin
Dennis wilde voorkomen dat leerkrachten ad hoc zouden werken, en hier en daar een les bij elkaar zouden sprokkelen. Daarom riep hij een leer-ontwikkelteam voor kunst en cultuur in het leven. Behalve de Interne Cultuurcoördinator van de school zitten hier ook drie leerkrachten in. Regelmatig zijn er korte sessies, waarin de doelen en de vorderingen worden besproken. ‘Om de vaart er goed in te blijven houden’, volgens Dennis.

Sinds het begin van het schooljaar wordt hij gecoacht door een vaste consulent van KCR. Die denkt mee, is vaste sparringpartner en vraagbaak. ‘Ze houdt vinger aan de pols, trekt aan de bel als er niet genoeg schot in het proces zit, weet hoe de subsidiestromen lopen, en draagt ideeën aan. Voortdurend vanuit een juiste inschatting van wat de school en het team nodig hebben. Ze komt op bezoek, we bellen en mailen zo vaak als nodig is. Afgelopen week hadden we bijvoorbeeld vier keer contact. Maar het is nu ook wel een drukke periode.’

Waarnemen en reflecteren
Om het cultuuronderwijs dat in de themablokken wordt gegeven van meer context te voorzien, werd er een studiebijeenkomst voor het team georganiseerd. De KCR-consulent gaf uitleg over de cultuurtheorie van professor Barend van Heusden en koppelde die aan de dagelijkse praktijk op school. ‘Daar hebben we veel aan gehad. Het geeft ons bijvoorbeeld een goed handvat om vooraf te bepalen aan welke doelen we in een les werken. Gaat het om het opdoen van vaardigheid? Om waarnemen? Om reflecteren? Nu, maanden later, zie ik dat het team die termen nog steeds hanteert. Het is ook mijn taak om ze te blijven benoemen. Ook richting de ouders. Het is leuk om te kunnen vertellen dat we werken aan leren waarnemen en reflecteren. Leuker dan alleen: we geven handvaardigheid en tekenen.’

Het cultuuronderwijs van de school is gedurende de afgelopen tijd dan ook veranderd. Er is ervaring opgedaan met thema’s en werkvormen. Er zijn workshops gehouden die dwars door de gebruikelijke groepsindeling heen gingen. Ook de traditie van de jaarlijkse playbackshow onderging een verandering. Dennis de Kruif: ‘Dat is een open podium geworden, waar leerlingen zichzelf op een of andere manier in de spotlights kunnen zetten. Wie wil playbacken, kan dat nog steeds. Maar ook andere dingen zijn nu mogelijk. Er was een leerling die iets wilde vertellen over treinen. Die heeft daar een prachtige show van gemaakt, het was een groot succes.’

Talenten ontwikkelen
De KCR- consulent begeleidt het leer-ontwikkelteam inmiddels met het maken van een schoolvisie op cultuuronderwijs. Die moet de basis geven voor het maken van verdere plannen voor de school. Als Dennis desgevraagd een vergelijking maakt met het begin van het schooljaar, ziet hij een kentering. ‘De leerlingenaantallen lopen niet meer terug, en vooral bij de nieuwe ouders merk ik dat ze de nieuwe lijn herkennen. Dat deze school iets extra’s heeft. Dat we hun kinderen de mogelijkheid bieden om hun specifieke talenten te ontwikkelen. Kunst- en cultuuronderwijs is hier heel geschikt voor. Alle leerlingen kunnen er wel iets van zichzelf in kwijt. En, wie weet, blijkt op een keer wel dat er een nieuwe Shakespeare in een van onze groepen zit.’