Met je hoofd in de wolken sparren over identiteit en creativiteit

28 november 2018

 

“Afgelopen jaar heb ik mijn cultuurcertificaat heb gekregen, maar ik merk dat ik wel behoefte heb aan een opfrismomentje,” aldus Betsie Wimmenhove, interne cultuurcoördinator en leerkracht op basisschool het Kompas. Tijdens de meetup van 21 november stonden de thema’s identiteit en creativiteit centraal. De uitkomst: “Ik heb vandaag geleerd hoe je aspecten van een tentoonstelling over identiteit mee kan krijgen in de klas. Dat is gelukt, dus ik ben tevreden!” aldus Mirian Zimmerman, vakdocent bij OBS de Blijvliet. Kortom, deelnemers gingen met een portie nieuwe ideeën en vaardigheden naar huis.

 

Bekijk hier een video indruk van de dag:

 

Bekijk hier de foto’s van de dag

 

De middag start in TENT Rotterdam met een rondleiding langs de tentoonstelling Who do you think you are? De Rotterdamse singer-songwriter Sabrina Starke heeft hiervoor het initiatief genomen toen zij werkte aan haar nieuwste album, waarin ze de lagen van haar eigen identiteit onderzoekt. Negen beeldend kunstenaars hebben werk gemaakt naar aanleiding van dit thema. Tijdens de rondleiding ervaren de icc-ers hoe je met kinderen in gesprek gaat over kunstwerken rond het thema identiteit.

 

“Wat zegt deze houding?” vraagt museummedewerkster Milou aan de groep. Ze verwijst naar een reeks kunstwerken waar verschillende vrouwelijke figuren in dezelfde houding worden afgebeeld. “Chin up, don’t care” merkt een leraar op, “trots” vult de andere aan. Brian Elstak heeft Sabrina geportretteerd als verschillende iconische sterke vrouwen, zoals Salt van Salt-N-Pepa en Nefertiti. Met leerlingen kan het een leuk spel zijn, om te raden wie wie is. De kunstwerken kunnen gebruikt worden om verschillende vraagstukken aan te snijden. Bijvoorbeeld: wat is het verschil tussen een krachtige man en vrouw of wat is de rolverdeling in jouw familie, of gesprekken over kracht: wat is het wel en wat is het niet.

 

De groep staat stil bij een installatie van ontwerpersduo Mickael Martins & Caroline Escaffre. “Is er een thema dat je al opmerkt of dat je aandacht vraagt?” stelt Milou. Ze vertelt dat ze vervolgens aan kinderen vraagt: “wat betekent dat, met je hoofd in de wolken?” In deze installatie kan je namelijk letterlijk met je hoofd in de wolken staan.

 

 

“Wat kan het nog meer zijn?” De groep gaat door met het associëren: een schaap, pruik, deken, vulling, haar, pluis, watjes, een baard... Het is goed om door te blijven vragen als je in gesprek bent met leerlingen. “Een keer merkte een leerling bij deze installatie op: ‘het lijkt op die watjes van mijn moeder in de badkamer.’”

 

Na de discussie over The Supreme Exodus, het werk van Antonio Jose Guzman, is het tijd voor een reflectie op de rondleiding. Wat nemen de cultuurcoördinatoren mee? “Dat ik meer tijd wil nemen om de tentoonstelling te bekijken en de fantasie van de kinderen te prikkelen,” aldus Betsie Wimmenhove, leerkracht en icc-er. “Dat je identiteit flexibel is en afhankelijk van je omgeving” antwoordt een andere docent.

 

“Teken een milieubewuste auto”


We eindigen met een presentatie door Jonna de Keijzer, leerkracht en Cultuurbegeleider. Jonna heeft op haar eigen school vooral gekeken naar de eerste stap van een beeldende les: de oriëntatiefase. Samen met haar collega’s heeft zij gekeken wat essentieel is om de kinderen ruimte te geven om hun creativiteit te ontwikkelen. Ze gebruikt hiervoor een model van het creatief proces.

 

 “Ik vind het belangrijk dat we als team allemaal dezelfde kant op kijken. Het is juist belangrijk dat leerlingen hun eigen pad kunnen volgen, leren keuzes te maken en daarin zelfverzekerd zijn.” – Jonna de Keijzer

 

Hoe maak je kunstlessen betekenisvol voor leerlingen? Jonna legt uit dat betekenisvolle lessen “aansluiten bij de belevingswereld van de leerling. Zo kan je een hele mooie opdracht hebben, maar als je dat niet laat aansluiten bij de wereld van de leerlingen, dan loop je een relatie met hun wereld mis.” Hoe doe je dat? En wat doe je als een leerling steeds zegt “maar, ik kan helemaal niet tekenen”? Een tip voor leerkrachten: maak de opdracht persoonlijk. “Vraag bijvoorbeeld niet om te tekenen hoe de koning alle spullen meeneemt, maar vraag de leerlingen hoe zij dat zouden doen. Dan wordt het betekenisvol. Dan is het hun creativiteit” vertelt Jonna aan de groep.

 

Na de presentatie vertellen leden van de groep elkaar situaties waar ze in de les tegen aanlopen, zoals: hoe ga je om met opmerkingen zoals “juf, ik vind dat helemaal niet leuk”? Er komt een advies vanuit de groep: “stimuleer ze op andere manieren. Laat ze bijvoorbeeld onderzoeken wat milieubewust is” en “het gesprek over waar ze op vastlopen is juist ook heel belangrijk” en “Fouten maken mag. Laat ze experimenteren met het materiaal—neem de tijd voor de onderzoekende fase.”

 

Bekijk hier de presentatie van Jonna

 

Volg de training interne cultuurcoördinator!

 

De cultuurcoördinator is de motor en het aanspreekpunt voor kunst en cultuur: de drijvende kracht op school om kunst en cultuur een vaste plek te geven. Wil jij jezelf ontwikkelen tot interne cultuurcoördinator? Dan kun je bij het KCR een training volgen. De training gaat in januari 2018 van start.

 

Vragen over de meetups voor interne cultuurcoördinatoren of de ICC cursus? Stel ze hier! of stuur een e-mail naar Wil Walvis via w.walvis@kc-r.nl.

 

Twee keer per jaar is er een meetup voor interne cultuurcoördinatoren. Op de hoogte blijven van meer cursussen, evenementen en trainingen? Schrijf je hier in voor de KCR nieuwsbrief.