Leer kinderen hun eigen wijk kennen

02 juni 2015

In 2015 en 2016 vindt de stadsbrede manifestatie 'Rotterdam viert de stad' plaats. Culturele instellingen en het KCR vieren tijdens de manifestatie de stad, haar identiteit en het onderwijs. Wat is die Rotterdamse identiteit? Wat leren kinderen over de stad waar ze wonen en naar school gaan?

 

Door: Maurice Geluk

 

Rotterdam viert dit en volgend jaar de stad met een culturele manifestatie. Een periode waarin volop aandacht is voor hoe de stad was, 75 jaar wederopbouw en de positieve energie waar het momenteel van barst. Drie interessante thema's voor scholen om bij aan te haken, omdat het belangrijke bouwstenen zijn voor nieuwe generaties. Maar wat vertel je in de klas, zodat ook de jonkies opgroeien tot trotse Rotterdammers?
 

Een dilemma dat we voorleggen aan twee deskundigen: Paul van de Laar, directeur van Museum Rotterdam, tevens bijzonder hoogleraar stadsgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit en Fatima Koote, cultuurcoördinator op de Goede Herderschool, gelegen in de naoorlogse wijk Rotterdam-Schiebroek. Ze redeneren vanuit verschillende dagelijkse praktijken, maar zijn er beide van overtuigd dat cultuur een onmisbaar smeermiddel in het klaslokaal is.

 

,,Kennis over de cultuur en de geschiedenis van de plek waar je woont, is een belangrijke voorwaarde voor succes”, stelt Van de Laar. ,,Omdat het bij kinderen andere competenties aanspreekt, die kansen kunnen bieden.” Iets waar volgens de stadshistoricus tijdens de les niet vanzelfsprekend aandacht voor is. Dat ligt vooral aan de met taken en opdrachten gevulde agenda's van scholen, waarbij taal en rekenen duidelijk een streepje voor hebben. ,,Gemakkelijk te meten, terwijl dat niet opgaat voor zingeving en identiteitsvorming.”

 

Saaie oefeningen leuk maken
Een gemiste kans, vindt Van de Laar. Verhalen over de stad kunnen wat hem betreft meer betekenis geven, juist aan moeilijke sommen en saaie taaloefeningen. Hij pleit daarom al langer voor het maken van allerlei logische verbindingen tussen de verschillende vakken. ,,Want een les wordt pas leuk als je naar locaties toegaat waar het verbeeld wordt”, vervolgt Van de Laar. ,,Of breng het naar ze toe.” Waarom is dat dan zo belangrijk? ,,Als kinderen ouder worden, willen ze weten wie ze zijn. Op jonge leeftijd moet je ze leren daarover na te denken, anders leidt dat later tot problemen.”

 

Het is in 2015/2016 voor het eerst dat er op zo'n grote schaal in onze stad aandacht wordt besteed aan het Rotterdammer-zijn. Onder de noemer 'Rotterdam viert de stad' vindt in en rondom het centrum een keur aan activiteiten plaats. Ook het KCR neemt hieraan deel. Samen met culturele instellingen is een speciale themalijn ontwikkeld voor alle klassen van het primair en de eerste drie leerjaren van het voortgezet onderwijs.

 

Wederopbouwflatjes
Fatima Koote van de Goede Herderschool in Schiebroek is blij met deze aandacht voor de geschiedenis en identiteit van Rotterdam. Op de protestants-christelijke basisschool hadden ze echter al eerder door dat leerlingen er baat bij hebben te weten waar ze opgroeien en wat zich daar heeft afgespeeld. Pabo-studenten hebben daarom onderzoek gedaan in de naoorlogse wijk, waar veel gezinnen met verschillende culturele achtergronden wonen. Naast gebouwen en monumenten is er gezocht naar verhalen en oorspronkelijke bewoners. ,,Zo zijn we op de wederopbouwarchitectuur gekomen”, vertelt Koote. ,,Dat zijn de flatjes waar veel van de kinderen ook in wonen.”

 

Het streven is dat de groepen 1 tot 8 minstens een keer per jaar les krijgen over het erfgoed in de wijk. ,,Elk schooljaar komt er informatie bij, zodat ze, wanneer ze hier weggaan, een totaalbeeld hebben”, vervolgt Koote. Dat vindt de school van belang, omdat de kinderen daardoor betrokken raken bij de wijk. ,,Veel kinderen komen weinig buiten hun eigen wijk. Gaan misschien een keer met hun ouders mee naar de winkels in het centrum, maar bij het Boijmans en OorlogsVerzetsMuseum komen ze doorgaans niet.”


De wijk verbindt

Ook Paul van de Laar pleit ervoor om in de lessen uit te gaan van de directe leeromgeving kinderen. Het onderwijs in Nederland is volgens hem te sterk gericht op het versterken van de nationale identiteit. Terwijl Rotterdam bij uitstek een stad is waar mensen uit alle denkbare windstreken wonen. Het onderwijs moet daarom zowel internationaler als lokaler. ,,Want wat hebben kinderen die hier worden geboren met elkaar gemeen?” vraagt hij zich hardop af. ,,De stad, de wijk, dat is wat hen bindt. Je moet ze een kans geven hun eigen verhaal in het grotere verhaal kwijt te kunnen.”

 

In de praktijk gaat dat stapje voor stapje, weet Fatima Koote. ,,Je kunt kleuters moeilijk vertellen over zoiets abstracts als de wederopbouw. De ene zegt 'juf mijn hamster is dood', terwijl de ander het heeft over een paar nieuwe schoenen. Het inlevingsvermogen is nog in ontwikkeling, dus je moet klein beginnen. Dat kan al met een wandeling door de wijk om te kijken naar de verschillende huizen en lantarenpalen. Aan oudere groepen kun je vervolgens vertellen over de groei van de haven, Joodse onderduikers of een bezoek brengen aan het verzorgingstehuis, hier vlakbij.”


Speciaal voor het onderwijs heeft het KCR samen met culturele instellingen de Themallijn 'Rotterdam viert de stad' ontwikkeld. Bekijk hier het aanbod van de verschillende activiteiten.