Kijkje in de keuken, deel I: een uitstekende verbindingsofficier

15 augustus 2016

Het KCR biedt een kijkje in de keuken. Om inzicht te geven in wat het doet en hoe het daarbij te werk gaat. En natuurlijk: hoe klanten en stakeholders dit waarderen. In deze aflevering: voor openbare basisschool ‘t Prisma in Hoogvliet is KCR een ‘uitstekende verbindingsofficier’.

School: openbare basisschool ’t Prisma
Aantal leerlingen: 500
Aantal leerkrachten: 35
Aantal locaties: 3
Wijk: Hoogvliet
Huidig cultuuronderwijs: deelname aan Cultuurtraject Rotterdam; deelname aan ‘Stel je voor…’ (Maas Theater en Dans/Villa Zebra); deelname aan ‘Kunst Kijken’ (Boijmans van Beuningen). Er werkt een vaste Intern Cultuur Coördinator op ’t Prisma.


Wat deed KCR?
• Kennismaking (op verzoek van KCR) en vervolgens een ‘ambitiegesprek’ met de directie (op initiatief van de school).
• KCR-schoolscan cultuuronderwijs. Op basis van interviews met leerkrachten en directie brengt de scan in kaart wat op het vlak van cultuuronderwijs de wensen, mogelijkheden en onmogelijkheden van de school zijn.
• Advies aan de school om kennis te maken met ‘Stel je voor…’ van Maas Theater en Dans en Villa Zebra. (Aansluitend startte de school met dit project.)
• Opleiden van een Intern Cultuur Coördinator (op verzoek van de school). De opleiding tot ICC’er is een landelijke opleiding en wordt afgesloten met een diploma. In Rotterdam wordt deze gegeven door ervaren KCR-consulenten die precies weten hoe de dagelijkse onderwijspraktijk eruit ziet.
• Ondersteuning bij het ontwerpen van een leerplan cultuuronderwijs (op verzoek van de school). Na gesprekken met medewerkers, leerlingen en ouders schetste KCR een beeld van de culturele context van de school. Daar werden schoolvisie en missie uit gedestilleerd. Uitwerking hiervan in samenspraak met de directie: wat zijn de wensen en vragen van de school richting culturele partners? Culturele instellingen konden hierop reageren met hun voorstellen, waarna de school de beslissingen nam.
• (Op initiatief van de school) deelname aan Cultuurtraject Rotterdam.

Hoe waardeert de klant dit?

Henk van Dijk, directeur van ‘t Prisma: ‘De afgelopen jaren heeft in het Rotterdamse onderwijs de focus nogal gelegen op leerprestaties. Dit werd door de gemeente bevorderd. Maar wij willen als school ook vormend zijn. We wensen juist een brede ontwikkelingen van onze leerlingen. Cultuuronderwijs is daar een uitstekend middel voor.

Het KCR is nu onze vaste sparringpartner als het gaat om het invoeren van cultuuronderwijs. Ze geven ons waardevolle adviezen en feedback. En ze zijn een uitstekende verbindingsofficier tussen ons en de culturele instellingen van de stad. Vanuit die culturele instellingen komt er van allerlei aanbod op ons af. Het is heel veel en daardoor is het vaak zelfs vervelend dat we ermee worden lastig gevallen. Door het KCR weten wij wat onze plannen zijn en wat er bij ons past. Zij weten de weg en geven ons adviezen, waar wij vervolgens graag ons voordeel mee doen. We zijn zelf helemaal vrij om te besluiten welk project en welke culturele instelling bij ons past. Dat gaat ons intussen steeds gemakkelijker af.

We startten twee jaar geleden met de KCR-Schoolscan Cultuuronderwijs. Er werden uitvoerige gesprekken gehouden met ons hele team. Dat kostte ons tijd en we moesten intern het nodige organiseren om het mogelijk te maken. Maar dat werd ruimschoots gecompenseerd door de inzichten die we ervoor terugkregen. Uit de scan bleek hoe groot de behoefte in ons team was om via cultuuronderwijs te werken aan de brede ontwikkeling van de kinderen. Maar ook welke kennis en vaardigheden we al in huis hadden – en dat was verrassend veel. Daar konden we direct op doorbouwen. Daarnaast creëerde onze investering in de KCR-scan ook het nodige draagvlak. De mensen hadden door dat er echt naar ze geluisterd werd. Dat gaf meteen een goede spirit.

Een heel waardevol KCR-advies was: voer je cultuuronderwijs in vanuit de onderbouw, want daar liggen vakken als tekenen en muziek het dichtst bij het overige onderwijs. Dat was heel goed gezien. Een bijkomend voordeel is: in de onderbouw komen ouders veel vaker in de klas dan in de bovenbouw. Ze zien de creaties van hun kinderen en worden enthousiast. Ook dat is goed voor het draagvlak.

Ik ben bijzonder blij met de ondersteuning vanuit KCR bij het opstellen van ons leerplan. Als je verankering van cultuuronderwijs wilt, dan is een goed plan met lange leerlijnen onontbeerlijk. Ik vond het bijzonder dat KCR ook met leerlingen en met ouders sprak en de wijk in ging. Ons team droeg de centrale focus voor het plan aan: hoe gedragen onze leerlingen zich in de publieke ruimte? Als we met onze leerlingen op stap gaan moeten we namelijk regelmatig corrigeren. Terwijl we het belangrijk vinden dat ze respect hebben voor kunst in de openbare ruimte, maar bijvoorbeeld ook voor mensen die er anders uitzien. Dat ze zelfstandig kunnen reageren en niet maar wat meebrullen met de groep. Optimisme vinden wij belangrijk, in plaats van alles wat je tegenkomt afkraken.

Dit alles is door KCR prima in het leerplan ingepast. Ze hebben goed naar ons geluisterd en de gevoelens die er leven opgepikt – over onze school, maar ook over onze wijk en onze stad. Het ontwerpen van het leerplan was een gezamenlijk creatief denkproces. Dat had ik zelf wat betreft kwaliteit en tijdsinzet onmogelijk voor elkaar gekregen. Op het resultaat ben ik best trots. Per leerjaar wordt er gewerkt richting competenties, bijvoorbeeld autonomie. Dit is heel concreet vertaald in lessen. Alles is afgestemd op wat de kinderen in groep 8 uiteindelijk in huis moeten hebben – en dat is heel wat. Dit plan heeft kwaliteit. Hier kunnen we nog jaren mee verder. Mogelijk kiezen we te zijner tijd voor andere kunstdisciplines en culturele instellingen, maar dat gebeurt dan op basis van dit leerplan. En uiteraard kloppen we dan weer bij KCR aan voor informatie en advies.’

Foto: Stel je voor 010, Guido Bosua

‘Leerplanontwikkeling Cultuuronderwijs’ aangeboden door het KCR is gebaseerd op onderzoek van Fianne Konings met de titel ‘Culturele instellingen en doorlopende leerlijnen cultuuronderwijs: Leerplan in ontwikkeling’ (ORD paper Konings 2016). In dit onderzoek combineert Konings de cultuurtheorie van Van Heusden (2010,2015), de ontwerpmethode ‘Understanding by Design’ (Wiggings en McTighe, 2006,2012) en maakt zij een onderscheid tussen de expertises van intermediaire, producerende en distribuerende culturele instellingen.