Hoe borg je cultuuronderwijs?

25 oktober 2016

Veel scholen beginnen enthousiast met cultuureducatie. Ze doen mee aan een programma of starten met een project. Maar wat gebeurt er na afloop daarvan? Hoe zorg je ervoor dat cultuureducatie onderdeel van het curriculum blijft? En waarom kan dat lastig zijn? Op 29 september organiseerden het KCR en de Kenniskring ‘Ateliers in School’ hierover een bijeenkomst voor het basisonderwijs en de culturele sector. Hoe pak je borging aan? De Nicolaas- en  Valentijnschool vertellen over hun aanpak.

Door: Vera Haket

Het is belangrijk om cultuureducatie in het onderwijs te integreren, vinden de aanwezige docenten; zo kunnen lessen interessanter worden voor kinderen. Maar hoe doe je dat? Docenten missen praktische, makkelijk toepasbare informatie over hoe ze beeldende kunst, muziek of dans in een les kunnen opnemen. Geschikte ruimtes zijn niet altijd aanwezig. En tijd en geld vormen vaak een probleem. Er moet al zo veel, en steeds weer iets anders. Waar geef je prioriteit aan? Daarnaast hebben niet alle leerkrachten de wens of motivatie om iets met cultuureducatie te doen in hun eigen lessen. Ze vinden het niet interessant, of ze vinden dat het alleen thuishoort bij vakleerkrachten.

Motivatie van docenten
Betrokkenheid van de leerkracht en het team komt naar voren als een van de belangrijkste factoren bij het borgen van cultuureducatie. ‘Als de leerkracht ziet wat het effect is, doordat hij of zij het zelf ervaart of in de praktijk ziet wat het met kinderen doet, neemt de motivatie enorm toe. Als de leerkracht ervan overtuigd is dat het goed is voor het kind, doet hij of zij er iets mee.’ Dat blijkt uit de presentatie van ervaringsdeskundige Edith Spaninks van de Nicolaasschool en Marion Rutten van Kinderatelier
Punt 5.

Kinderatelier Punt 5 ontwikkelde in samenwerking met de Nicolaasschool een serie workshops, waarin docenten het beeldende proces zelf konden ervaren. Hierdoor werden ze zich bewust van wat er tijdens zo’n proces gebeurt, waarom dit belangrijk is voor kinderen, en op welke manieren ze het zelf in kunnen zetten. ‘Het is grappig om te merken dat het bij docenten grotendeels hetzelfde werkt als bij kinderen. Zij vinden het ook leuk om dingen uit te proberen. En zij zijn ook trots op hun werk.’, vertelt Marion Rutten. Leerkrachten zijn na de workshops in hun eigen lessen aan de slag gegaan met wat ze geleerd hebben. De reacties waren heel enthousiast; er wordt gedacht over een vervolg.

Cultuurplan
Martin Krijgsman, locatieleider van de Valentijnschool, was op 29 september aanwezig. Hij herkent de hierboven genoemde effecten van cultuuronderwijs, vertelt hij na de bijeenkomst. ‘Kinderen zijn vaak heel trots op wat ze maken. Het geeft zelfvertrouwen, zeker voor kinderen die minder goed zijn in bepaalde cognitieve vakken. Kinderen leren hun creativiteit en talenten te ontwikkelen.’ Hij heeft het idee dat cultuuronderwijs ook de sfeer op school ten goede komt. ‘Soms staan er vijfhonderd kinderen op het plein te zingen. Ze doen allemaal mee, en niemand is bang dat hij voor gek staat, geweldig!’

De Valentijnschool hoefde niet overtuigd te worden van het belang van cultuuronderwijs. Maar ondanks dat was het borgen van cultuuronderwijs niet eenvoudig. ‘Bij ons op school waren er twee groepen ontstaan. Het creatieve lag bij vakdocenten, en het vak van leerkracht raakte uitgekleed. Waardering voor en interesse in elkaar was er niet echt.’ De Valentijnschool besloot dit probleem grondig aan te pakken, door een Schoolscan Cultuureducatie te doen en een verbeterteam samen te stellen. ‘De centrale vraag was: wat is cultuuronderwijs en wat willen we ermee?’ Het verbeterteam heeft een cultuurplan opgesteld, dat is aangenomen door alle docenten. Op basis daarvan wordt er nu een stappenplan doorlopen. Stap 1 is leerkrachten met elkaars werk in aanraking te laten komen. En komend voorjaar wordt er voor het eerst een cultuurweek georganiseerd.

Aan scholen die nadenken over cultuureducatie en borging, raadt Martin Krijgsman aan om te starten met een KCR Schoolscan Cultuureducatie. 'Zo kom je erachter hoe cultuuronderwijs door de verschillende betrokkenen op school wordt ervaren, en krijg je inzichten en aanknopingspunten om te komen tot verbetering en borging van het cultuuronderwijs op school.’

Deze blog is geschreven in het kader van Cultuureducatie Met Kwaliteit