"Het midden is altijd een optie." door Laura van Dolron

10 november 2017

Gedurende de bijeenkomst op 2 november van Gelijke Kansen met Cultuur schreef Laura van Dolron een lifecolumn. Deze droeg zij voor ter afsluiting van de middag. 

“In 1937 was er een ‘schrijverscongres’ in de Sovjet-Unie. Het was een van de meest verschrikkelijke jaren. Mensen verdwenen als vliegen, werden gearresteerd en vermoord. Pasternak was er ook, de grootste schrijver en dichter van Rusland op dat moment. Ze zeiden tegen Pasternak: ‘Als je spreekt, zullen ze je arresteren. En als je niet spreekt, zullen ze je ook arresteren wegens ironische insubordinatie.’ Er waren tweeduizend mensen aanwezig. Zjadnov zat op het podium, de stalinistische politiemoordenaar. Drie dagen lang was elke toespraak doordrenkt met ‘dank aan vader Stalin,’ ‘dank aan vader Stalin en het nieuwe leninistische stalinistische waarheidsmodel’. En geen woord van Pasternak. Op de derde dag zeiden zijn vrienden tegen hem: ‘Misschien moet je toch iets zeggen, iets dat wij met ons mee kunnen dragen, iets, ze arresteren je toch.’ Pasternak was een lange man, over de 1,80 en hij was heel knap. Vind ik belangrijke informatie. Hij zat in die zaal met tweeduizend man en stond plotseling op. Iedereen in de zaal wist dat hij was gaan staan. Het schijnt dat de stilte te horen was tot in Wladiwostok. En hij noemde een nummer. Een nummer. En tweeduizend mensen stonden op. En zeiden een sonnet van Shakespeare, dat ze uit hun hoofd kenden (of ‘by heart’ in het Engels, veel mooier). Het zei alles... dat moment. Het zei: jullie kunnen ons niet kapotmaken. Jullie kunnen Shakespeare niet kapotmaken. Jullie kunnen de Russische taal niet kapotmaken. Jullie kunnen nooit van ons afnemen wat Pasternak ons gegeven heeft, want we kennen het ‘by heart’.

En ze hebben hem niet gearresteerd, prachtig.”

(Uit “Wij”, Laura van Dolron)

Ik ga luisteren naar jullie advies en: Ik ga gewoon beginnen.

Ik heb een vreemde positie...het gaat over kunst maar er zijn geen kunstenaars aanwezig....of misschien wel maar die hebben ook een andere rol....

ik niet,  ik ben hier als kunstenaar....en zo zal ik ook tegen jullie spreken.
Het is een tropische vissen beurs of een bijeenkomst voor liefhebbers van tropische vissen en ik ben de tropische vis...

Daar gaan we: een werkbijeenkomst, we gaan met elkaar aan de slag dat is nu al twee keer gezegd in de eerste 40 seconden.
Aan de slag dat vind ik een beetje een pornografisch werkwoord...aan de slag doet me een beetje denken aan afwerken afwerkplekken....met jullie aan de slag.
Ik moet met mijn impressie jullie scherp en geactiveerd krijgen en jullie houden aan alle afspraken die gemaakt zijn....dat zegt Ruben, maar ik ben een kunstenaar....de enige aanwezige vandaag en ik zie het als mijn taak om mij niet aan die opdracht te houden.....

Ik stel mijzelf een andere opdracht. Ik wil kunst maken van wat jullie zeggen...geen afspraken geen concepten, niet de verbinding aangaan, niets scherp en geactiveerd...nee ontroeren raken mooi en belangrijk maken.
Niet scherp maar dromerig, niet geactiveerd maar gedeprimeerd....omdat we mensen zijn en omdat kunst dat duidelijk kan maken.....
Aan de slag dan maar.
Veel vrouwen...jullie lachen hard en graag, willen aan de slag, hebben die pornografische associatie die ik heb niet geloof ik....of juist wel en daarom lachen jullie hard.

Mensen die hier vanuit de overheid zitten steken hun handen heel laag op....ze praten zacht en hebben "een beetje meegedacht...."

Dat wil ik ook wel zeg "een beetje meedenken" maar nee ik moet jullie scherp en geactiveerd krijgen en jullie houden aan alle afspraken die hier zijn gemaakt..."
Balen werkte ik maar bij de overheid....beetje meedenken heerlijk lijkt me dat.

Een beeldschoon meisje heeft het over vrolijke hard werkende mensen....ik wordt er vrolijk van en wil hard aan het werk...

Ruben ook hij rent door de zaal, hij wil mensen aan de slag dat is duidelijk....goed misschien om dan vast zelf te rennen, of juist niet omdat mensen dan denken "Ruben doet het werk"

Jullie gaan braaf staan....nog niet helemaal klaar om te rennen lijkt me.

Jullie willen geen JA of NEE zeggen dat spreekt voor jullie...jullie willen in het midden gaan staan dat voel ik.

Na wat gehannes heeft iedereen z'n plek gevonden.

Ik dacht dat het midden geen optie was zegt nog een mooie vrouw...ik krijg tranen in mijn ogen, wat een mooie zin, ik denk aan de terrorist die in New York inreed op fietsende mensen.
Ik krijg kippenvel. Die dacht dat ook.....zo veel mensen denken dat.
Ik dacht dat het midden geen optie was, wat een mooie zin....veel mooie vrouwen en nu al een prachtige zin. Ja het midden is een optie denk ik, het midden is altijd een optie,  Ruben wil dat dat niet zo is, omdat we dan niet aan de slag kunnen denk ik dat hij denkt.

"Weet ik niet was er niet, toch?" vraagt weer een dame...mooie vraag.

Weet ik niet was er niet...hoe veel mensen denken dat jaren van hun leven tot "weet ik niet" zich heel groot maakt , heel groot om te laten zien dat hij er is...zo groot dat hij alles overschaduwd waardoor je plotseling niets weet.
Weet ik niet is er en was er ten alle tijden, dat is waar de kunst zich grotendeels bevindt denk ik maar weten doe ik het niet.

Ik vind Ruben lief hij wil er beweging in daarom praat hij druk en opgeruimd...ik moet denken aan personal coaches.....en een beetje aan Matthijs van Nieuwkerk maar Ruben is aardiger en haal WEL adem,  af en toe.

Mijn dochter van twee eet slecht en ik doe altijd mijn mond open als ik haar een hapje geef....

DE TAAL VAN DE LEERLING....na 21 minuten komt die even om de hoek kijken...ik ben benieuwd wanneer de kunstenaar komt kijken. Leerling en kunstenaar die moeten in gesprek en daar praten jullie nu over, grappige situatie.

Ik hou van leerlingen in de zaal, ze lachen harder zeggen "ach" als het afgelopen is...kijken op hun telefoons daar kan ik dan een lief grapje over maken...waar ze van schrikken en dan om lachen en dat ik meelach en dat we samen zijn.

Meetbaar is het meetbaar?
Nee en Ja. Nee Natuurlijk is het niet meetbaar. Ja je kunt het meten als je iets idioots verzint waardoor je wel een uitslag krijgt die niets met de werkelijkheid te maken heeft.

Ik dacht dat het midden geen optie was....weet ik niet was er niet, toch?

Je kunt het zichtbaar maken...maar meetbaar is iets heel anders.

Ruben maakt nog steeds de indruk dat hij zin heeft om een stukje te gaan rennen.
"De meningen verschillen" zegt een mevrouw monter...."en als er een debat komt dan komt er wat uit...."wat lief dat deze mevrouw dat zo vrolijk poneert.....ik merk dat ik daar niet in geloof....debat twee mensen die het oneens zijn en zich verdedigen zich met taal bewapenen terwijl ik meer in ontwapende communicatie geloof....dus daar zijn we weer het belang van kunst.
Deze mevrouw hoopt op statements....afspraken en concreet worden er is heel veel wens om aan de slag te gaan....mensen willen iets willen, spreken af om iets af te spreken, nemen zich voor zich iets voor te nemen,  beslissen om iets te beslissen....gaan aan de slag met aan de slag gaan.....praten over praten willen heel graag iets willen beloven om iets te beloven en maken statements dat ze statements verwachten...ik vind het mooi en ontroerend al dat willen en tegelijk allemaal een beetje abstract.

"Hou je vragen even vast" zegt Ruben...ik zie het voor me hoe ieder zijn vragen vasthoudt knuffelt, koestert in zijn armen,  wiegt als een pasgeboren… "houd ze vast je vragen....want ze liggen in het midden het midden dat echt altijd weer een optie is.

ik weet dat ik jullie scherp en geactiveerd moet maken...en jullie aan je beloftes moet houden maar omdat ik die nog niet gehoord hebt is dit wat ik zeggen wil:

Hou je vragen vast als je denkt dat het midden geen optie is, als je denkt "weet ik niet was er niet toch" houd je vragen vast en neem je voor je iets voor te nemen, besluit om iets te besluiten, beloof dat je iets beloven zult....en houd je vragen vast.

Het is geen belofte geen statement geen debat het is het geluid van een kunstenaar die zoekt naar schoonheid die zoekt naar ontroering en die ontroerd is door jullie zoeken vandaag....jullie gesprek over een gesprek tussen leerling en kunstenaar en de leerling is er niet maar de kunstenaar wel...en die leerling zou hard lachen en misschien ach zeggen en kijken op z'n telefoon dat zeker ook maar die kunstenaar zegt dit:

We zijn ons geheugen wordt gezegd....dat geloof ik niet al mijn leermeesters hebben mij anders verteld....wij kunnen herkennen dat wat niet in ons geheugen zit....mijn dochter herkende ik direct toen ik haar zag. Als ik in mijn geheugen graaf dan leef ik niet......Ja daar is het hier en nu.....en de actualiteit...vind ik een minder woord doet me denken aan het nieuws wat er morgen al weer niet toe doet.

Het nieuwe doet zich altijd voor als een combinatie van het oude....we gaan in onze herinnering om het nieuwe te herkennen....ik graaf in mijn geheugen en denk aan mijn leermeesters die mij in de jungles van Thailand uitdaagde om niet in mijn herinnering te leven. In het verhaal over mijzelf dat ik mijzelf vertel. Ik dacht dat het midden geen optie was...ja zeggen zij de leermeesters in de jungle het midden is een optie. Het doet er niet toe of jij NEE zegt of JA of jij een mening hebt of niet.

Creativiteit is de niet de meest voor de hand liggende herinneringen gebruiken...om het nieuwe te interpreteren.

Ik probeer mijn vraag vast te houden...ik probeer hem vast te houden ik druk hem teder tegen mij aan mijn vraag maar hij worstelt zich vrij.

De vraag is geen vraag als ik hem niet vasthoud....het is een gevoel...ik geloof dat herinneringen mij tegenhouden. Mijn creativiteit tegenwerken....mij in de weg staan om te kijken en te kennen om te horen en te zien. Gelukkig Barend zegt ook dat het geheugen niet alles is maar dat het hier en nu er ook toe doet....

Het gaat steeds over denken maar ik denk dat het denken overschat is....heel mooi hoe Barend zachter gaat praten als het over verbeelding gaat...hij gaat zachter samenzweerderig praten...jullie schrijven mee, Ontroerend vind ik dat mensen die meeschrijven....mooie concentratie, als mijn peuterdochter die tekent, prachtige stilte is er dan. Er gaat een telefoon af...dat had Barend kunnen gebruiken in zijn verhaal...

gaat over hier en nu. David Bowie komt in het beeld in plaats van Aboutaleb. Prachtig, zou heerlijk zijn als Aboutaleb dan per ongeluk in het gefotoshopte gezicht kwam... met een bliksemschicht over zijn gezicht.

Wie denk je dat je bent?
Waarom doe je dit zo?
Vraagt Barend en vraag ik me af.
Ik ben een kunstenaar op een bijeenkomst waar het gaat over kunst zonder kunstenaars...

Waarom doe ik dit zo?

Ik doe dit zo omdat live schrijven mij dapper maakt omdat ik wil zoeken naar schoonheid omdat ik zinnen als "ik dacht dat het midden geen optie was" heel mooi zijn en omdat ik hier ben om die schoonheid te zien in de hoop dat jullie hem zien.

Je wilt je kinderen zelfreflectie mee geven....ik weet niet of ik dat wil. Ik weet dat het moet en zal gebeuren maar god wat is mijn baby van 6 maanden mooi zonder zelf bewustzijn zonder statement zonder geheugen en ZO ongelofelijk in ALLES geïnteresseerd ZO scherp zo geactiveerd zo iemand wens ik mijzelf toe in de zaal en wens ik jullie toe op elke stoel in elk klaslokaal....
Zij wil niet weten niet snappen niet pakken niet begrijpen maar zij wil kijken. Zij wil niet meer op haar rug liggen in de wagen maar op haar buik...

Kopje boven de bak...en gillen gillen van plezier niet om wat zij denkt te zien of denkt te moeten zien niet om wat zij heeft beloofd of afgesproken...maar om wat zij ziet. Pure verrukking over de wereld zoals zij is...de blaadjes de bomen, zij gilt zoals wij gillen in de python in de Efteling....wij arme zielen moeten 37,00 euro betalen en uren in de regen in de rij en zij ziet het gewoon dat wat wij door al die beloftes door die statements en door die scherpheid en geactiveerdheid misschien wel niet meer zien...

En dat wil ik dat jullie zien wat er is...hoe mooi het is, niets beloven niets voornemen maar horen ruiken proeven zien.
Terwijl ik dit schrijf wordt gezegd dat waarnemen de oppervlakkigste manier is...

Maar mijn god zoals zij op en neer wipt in haar wagen, dat is zeer diepzinnig zonder diepzinnig te willen zijn...

Ik vind de manier waarop Barend kennis uitspreekt mooi. hij houdt ervan... ik twijfel eraan daarom raakt de zin "ik dacht dat het midden geen optie was" me maar ik twijfel aan het belang van KENNIS omdat ik kennis aangereikt heb gekregen, genoeg om nu te kunnen denken...is het wel zo belangrijk als we DENKEN, en is het DENKEN wel zo belangrijk als ik denk.

Kikker.....komt opeens in het laatste plaatje in beeld hij zit op een steen en voelt zich treurig,  lijkt het. Hij ontroert me ik vraag me af of Aboutaleb hier ook hoorde te komen maar dat nu Kikker zich op heeft gedrongen in plaats van David Bowie....

Ik denk aan het begin van de bijeenkomst aan alle beloftes die beloofd werden aan de voornemens die jullie je voor namen om je voor te nemen en ik kan jullie er nog niet aan houden...omdat ik ze nog niet voorbij heb horen komen....maar het is nog maar 15:30.

Wij worden in het hoekje van de pretstudies gezet.....ik denk dat we ons daar niet voor hoeven te schamen het pret hoekje is een mooi hoekje en goed hoekje waar je je alleen voor hoeft te schamen als je je ervoor schamen wilt.....ik geloof dat het MIDDEN optie is, dat het prettig toeven is in het pret hoekje dat mijn dochter soms meer weet dan ik OMDAT ze geen geheugen heeft...ik kan jullie niet aan jullie beloftes houden omdat dat niet mijn taak is als kunstenaar...ik kan mooie zinnen van jullie bewaren gelukkig worden van het trio Kikker Aboutaleb en David Bowie die in mijn hoofd voor altijd samen zijn ik kan jullie niet helpen, help jezelf, schaam je niet voor het midden en WEET dat weten niet alles is en tegen de vrouw die zei "ik weet het niet is er niet.."
Wil ik zeggen "JAWEL ik weet het niet is er wel...het ligt in het midden op z'n buik in de wagen tussen kikker en David Bowie wars van beloftes.....dat beloof ik u dat wij kunstenaar niets zullen beloven geen targets zullen halen niet in pyramides zullen passen maar zullen verwarren en verrassen breng uw leerlingen bij me....en ik zorg voor ze in mijn prethoekje in het midden van het niet weten.....op mijn buik in de wagen gillend om alles wat ik zie en hoor.

En u zorgt u dat ze als ze ooit met z'n tweeduizenden in een zaal zitten en iemand zegt een nummer dat ze dan als een man kunnen gaan staan en een sonnet van Shakespeare kunnen zeggen of iets anders wat u mooi en belangrijk genoeg vindt om in hun hoofden en harten te stoppen. Zorg dat ze als één man kunnen staan en kunnen zeggen: jullie kunnen de taal niet van ons af pakken,  jullie kunnen dat wat wij in onze harten hebben niet van ons afpakken,  jullie kunnen niet van ons af pakken wat mijn leraar mij leerde want het kwam uit haar of zijn hart en nu zit het in het mijne.
Ja beloof me dat jullie ze iets geven om voor op te staan dan zorg ik voor het niet weten en dat het midden steeds en optie is en dan komt alles wel goed.

Foto: Rinie Bleeker