Gelijke Kansen volgens Yoeri Meessen

07 maart 2017

Yoeri Meessen is Associate Director en verantwoordelijk voor educatie & public affairs bij Witte de With, Center for Contemporary Art. Tijdens de aftrap van de Rotterdamse Gelijke Kansen Alliantie zat hij een paneldiscussie voor waarin de leden zich bogen over de vraag wat cultuur voor hen betekent en hoe het kan bijdragen aan gelijke kansen voor alle kinderen in Rotterdam. Yoeri Meessen schreef vervolgens, naar aanleiding van deze discussie, het volgende stuk.


De maatschappij verandert in hoog tempo. Cultuuronderwijs is in een stad als Rotterdam geen extra curriculair onderdeel, geen creatief uurtje of vermaak. Vandaag werd mij tijdens de aftrap van de Rotterdamse Gelijke Kansen Alliantie gevraagd hoe cultuuronderwijs bijdraagt aan gelijke kansen voor jongeren. De realiteit is andersom; dat kinderen en jongeren in de grote stad geen gelijke kansen krijgen komt door cultuur. Zo divers als de stad is zo divers zijn de leerlingen op onze scholen, en dat wil wat zeggen want in Rotterdam wonen 175 nationaliteiten. Ruim een derde van de Rotterdamse jongeren groeit op in een gezin met laagopgeleide ouders. Van deze groep weet slechts een beperkt aantal de weg te vinden naar hogere vormen van onderwijs. In Nederland zit zeventig procent van de niet-witte leerlingen op een zwarte school. In de grote steden is dat bijna tachtig procent.

Cultuur is de optelsom van onze samenleving. Het is de collectieve weerslag van hoe we kiezen ons ‘samen leven’ vorm te geven, als individu, als stad of als land. Cultuur is zoveel meer dan de kunsten, meer dan muziek, theater en beeldende kunst samen. Sociale ongelijkheid is cultureel bepaald, er zijn geen natuurwetten die de sociale segregatie en institutionele discriminatie van deze tijd voorschrijven. Is het niet een cultureel fenomeen dat onderwijsbeleid, gericht op efficiency, standaardisering en meetbaarheid, gemeenschapsvormen bedreigt? Cultuur onthoudt kinderen dus gelijke kansen. En omdat het cultuur is, niet natuur, die bepaalt welke kansen je krijgt in onze samenleving, is het juist cultuur waar we onder meer via het onderwijs aan moeten werken.

Het onderwijssysteem moet radicaal veranderd worden. Desegregatie en dekolonisatie zouden prioriteit nummer één moeten zijn. Cultuuronderwijs zou breder moeten worden opgevat, gekoppeld aan een hernieuwd ideaal van burgerschap. Wiskunde onderwijzen we voortaan als cultuur, omdat de regels van de logica onlosmakelijk onderdeel zijn van hoe wij onze wereld zien. Economie onderwijzen we voortaan als cultuureducatie, omdat de sociaal bepaalde regels van de markt bepalen hoe wij kiezen bij het vormgeven van onze samenleving. En kunst, kunst onderwijzen we als cultuur omdat het ons leert om de juiste vragen te blijven stellen en omdat het jongeren de ambitie, verbeelding en inspiratie geeft om onze samenleving die van hen te maken.

Yoeri Meessen