Correspondent van de Maand van Cultuuronderwijs: Melissa van Amerongen

05 maart 2017

Hoe vormt cultuuronderwijs Rotterdam? Dat is de hoofdvraag waarmee de vier correspondenten van de Maand van Cultuuronderwijs op pad gaan. Iedere correspondent krijgt een eigen thema mee van waaruit hij of zij  de hoofdvraag op geheel eigen manier aanvliegt.  De vier thema’s zijn: inclusiviteit, identiteit, creativiteit en brede talentontwikkeling.

Melissa van Amerongen is redacteur, schrijver en onderzoeker. Als sectieredacteur Wetenschap en Onderwijs bij Vers Beton hield ze zich de afgelopen jaren veel bezig met het Rotterdamse onderwijs. Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs gaat ze als correspondent op pad met het thema brede talentontwikkeling. Welke vaardigheden moeten leerlingen kunnen ontwikkelen? En welke rol is hierin weggelegd voor cultuuronderwijs?

Door Melissa van Amerongen

Volgens de Onderwijsraad (2006) presteert tien procent van de leerlingen lager dan op basis van het IQ verwacht mag worden, met name op het gebied van taal en rekenen. Ons onderwijs haalt dus niet het beste uit alle leerlingen. Daarom is er de laatste jaren steeds meer nadruk komen te liggen op ‘talentontwikkeling’.

Zo’n begrip, dat is snel een kerstboom waar iedereen zijn kerstballetjes in hangt. Sommigen leggen de nadruk op het ontwikkelen van talenten die in het reguliere onderwijs minder centraal staan, zoals sociale of persoonlijke vaardigheden. In het cultuuronderwijs gaat het natuurlijk vaak om het ontwikkelen van artistiek talent: een goede musicus, danser of kunstenaar worden. Maar het kan ook gaan om extra taalonderwijs, zodat kinderen met een taalachterstand meer uit het onderwijs en daarmee uit zichzelf kunnen halen. 

Ik ga met een beetje een zuinige buitenstaandersbril de activiteiten bezoeken. Natuurlijk wens ik elke Rotterdamse leerling het beste en leukste cultuuronderwijs dat er is toe, maar ik wil ook graag kijken of we een beetje harder kunnen maken dat kinderen hierdoor daadwerkelijk hun talenten ontplooien. En: geldt dit voor alle leerlingen?

Ik was laatst in de prachtige nieuwe bibliotheek van Delfshaven en moest denken aan de beroemde studie van Neuman naar bibliotheken in middenklassewijken en in arme wijken. Zij liet zien dat kinderen in middenklassewijken de bibliotheek en de computers in de bibliotheek effectiever en doelmatiger gebruiken dan kinderen in armere wijken. Kinderen uit middenklassewijken gingen meestal samen met een volwassene naar de bibliotheek. Hun bibliotheekactiviteiten waren gefocust, ze kozen meestal passende boeken en werkten langere tijd aan één taak. Kinderen uit armere wijken bezochten de bibliotheek juist vaker met andere kinderen en maar een klein percentage deed er zijn huiswerk. Dit was ook mijn ervaring in Delfshaven.

Zo zijn er veel voorbeelden te noemen waarbij kinderen met een voorsprong, een basis, meer uit cultureel aanbod halen, dan kinderen met een achterstand. Dit heet het Mattheuseffect: wie heeft zal gegeven worden. Het is een sluipend effect. Hier ligt dus een belangrijke opgave voor het onderwijs.

Rotterdam investeert veel geld in cultuuronderwijs, juist vanuit het idee dat cultuuronderwijs goed is voor alle leerlingen. De komende weken hoop ik veel goede Rotterdamse voorbeelden te vinden van scholen die dankzij cultuuronderwijs juist onverwacht talent weten aan te boren.

Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs ben ik in ieder geval aanwezig bij Weg van Cultuur (de aftrap van de Gelijke Kansen Alliantie), #EAF Scholieren Theaterfestival Rotterdam, de Selectieronde van Kunstbende Zuid, de WIRED expertmeeting Accent Praktijkonderwijs en de WIRED expertmeeting Calvijn Vreewijk.  

 

 

Maart 2017 is de Maand van Cultuuronderwijs in Rotterdam. In 2016/2017 is Rotterdam Onderwijsstad van het Jaar. Vanzelfsprekend is er ook veel aandacht voor cultuuronderwijs: het onderwijs van de 21e eeuw. De Maand van Cultuuronderwijs betekent een maand vol debatten, workshops, lezingen en festivals, georganiseerd door scholen, musea, theaters en culturele instellingen. Bij al deze activiteiten kun je aansluiten. Bezoek ze, laat je inspireren en draag tegelijk bij aan het gesprek van de Maand met de kernvraag: Hoe vormt cultuuronderwijs Rotterdam?