Correspondent van de Maand van Cultuuronderwijs: Jeroen S. Rozendaal

05 maart 2017

Hoe vormt cultuuronderwijs Rotterdam? Dat is de hoofdvraag waarmee de vier correspondenten van de Maand van Cultuuronderwijs op pad gaan. Iedere correspondent krijgt  een eigen thema mee van waaruit hij of zij  de hoofdvraag op geheel eigen manier aanvliegt.  De vier thema’s zijn: inclusiviteit, identiteit, creativiteit en brede talentontwikkeling.

Jeroen S. Rozendaal is docent aan de Hogeschool Rotterdam, bij het Instituut voor Lerarenopleidingen en de Master Leren Innoveren. Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs gaat hij als correspondent op pad met het thema inclusiviteit. Hoe kan cultuuronderwijs bijdragen aan een inclusieve samenleving?



door Jeroen S. Rozendaal 
foto: Wilbert Eerland

Sta eens stil in een drukke winkelstraat. Een bonte stoet van individuen trekt aan je voorbij. Bedenk dan hoeveel er over ‘normen en waarden’ en ‘normaliteit’ wordt gesproken. Het is onvoorstelbaar dat deze begrippen voor iedereen hetzelfde inhouden. Toch wordt er vaak uitgegaan van ‘One size fits all’. Deels voor het gemak, deels door blinde vlekken. Maar die ‘one size’ knelt zichtbaar, hoe langer hoe meer.

Ik bezocht eind februari een gastcollege over ‘Waardenloos onderwijs’ op de Hogeschool Rotterdam. Maatschappijleraar en columnist Halil I. Karaaslan verduidelijkt hier hoe hij omgaat met diversiteit in zijn lessen: “Normen en waarden moet je van elkaar loskoppelen” bepleit hij. Zijn uitwerking op microniveau komt neer op het samen vaststellen van een set van normen die vooral te maken hebben met respectvol omgaan met elkaar. “Je scheldt elkaar niet uit en je praat niet over elkaars moeders.” De normen bieden veiligheid om openlijk en zonder restrictie te kunnen spreken over ieders persoonlijke waarden. Alle verschillen mogen op tafel komen en het open gesprek biedt kansen voor wederzijds begrip. Een jongen wil geen minuut stilte houden na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo (12 doden; 11 gewonden). De gedachtenpolitie staat op: hoe kan je zo gevoelloos zijn? Een open gesprek leert dat die leerling het hypocriet vindt dat er niet om een minuut stilte werd gevraagd na een aanslag op een school in Pakistan enkele weken eerder (136 doden waaronder zeker 100 kinderen).

Karaaslan inspireert me voor de lading die ik als correspondent van de Maand van  Cultuuronderwijs aan het begrip ‘Inclusiviteit’ zou willen geven, namelijk ‘het scheppen van de voorwaarden voor een niet ingeperkte dialoog, waarin ruimte is voor alle aanwezige zienswijzen’. Daar ligt mijns inziens een boeiende opgave voor docenten, want zij moeten hun waarden en normen parkeren en leerlingen helpen bij de ontwikkeling van eigen waarden en eigenwaarde. Wat vraagt dit eigenlijk van docenten? En is cultuuronderwijs hiervoor een mooie proeftuin? Tenslotte, als het ergens is toegestaan om respectvol van mening te verschillen is het in de kunst. Misschien kunnen we daar leren hoe dat in zijn werk gaat binnen onderwerpen als seksualiteit en religie.

Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs zal ik in ieder geval de volgende activiteiten bezoeken:

Weg van cultuur (6 maart, Rotterdamse Schouwburg)
Dit is de aftrap van de Gelijke Kansen Alliantie van minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker gericht op het creëren van een structureel netwerk van lokale, regionale en landelijke initiatieven om gelijke kansen te bevorderen. Bij deze activiteit staat de vraag centraal hoe cultuur kan bijdragen aan gelijke kansen voor ieder kind en jongere in de grote stad.

Open onderwijsavond Onderzoekend en ontwerpend leren (13 maart, Thomas More Hogeschool)
Kennis ontstaat niet door informatie te downloaden in je hersencellen, maar door samen actief betekenis te verlenen aan alles wat je om je heen ziet, hoort, leest en ruikt… Onderzoekend leren past hier uitstekend bij. Onderzoekend leren over kunst, cultuur, en elkaar. Inclusief lezing van wetenschapsjournalist Mark Mieras.

WIRED expertmeeting accent Praktijkonderwijs Centrum (24 maart, Hofplein Theater)
WIRED Rotterdam zijn activiteiten voor en door leerlingen, maar ook docenten en educatoren kunnen met elkaar en experts van gedachten wisselen. Tijdens de 'expertmeetings' komen prikkelende vragen en uitdagingen in het cultuuronderwijs aan bod. Tijdens deze expertmeeting geven we aandacht aan de vraag: Hoe maken we echt praktijkonderwijs en zijn verborgen talenten zichtbaar?

Maart 2017 is de Maand van Cultuuronderwijs in Rotterdam. In 2016/2017 is Rotterdam Onderwijsstad van het Jaar. Vanzelfsprekend is er ook veel aandacht voor cultuuronderwijs: het onderwijs van de 21e eeuw. De Maand van Cultuuronderwijs betekent een maand vol debatten, workshops, lezingen en festivals, georganiseerd door scholen, musea, theaters en culturele instellingen. Bij al deze activiteiten kun je aansluiten. Bezoek ze, laat je inspireren en draag tegelijk bij aan het gesprek van de Maand met de kernvraag: Hoe vormt cultuuronderwijs Rotterdam?