Correspondent van de Maand van Cultuuronderwijs 2018: Michelle van Dijk

08 maart 2018

Michelle van Dijk studeerde Nederlands in Leiden en werkte als tekstschrijver voordat ze naar het onderwijs overstapte. Ze is nu teamleider (vwo bovenbouw) op het Libanon Lyceum en leraar Nederlands. Daarnaast is ze schrijver van korte verhalen, blogs en opiniestukken op haar eigen website en in diverse kranten en (online) tijdschriften. Haar debuutroman Darko's lessen verscheen in 2017.

Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs gaat ze als correspondent op pad met het thema Gelijke Kansen. Hoe kan cultuuronderwijs bijdragen aan kansengelijkheid?

Michelle van Dijk, correspondent Gelijke Kansen

 

door Michelle van Dijk

 

Jos Brink, Tino Martin en street credibility: cultuuronderwijs en gelijke kansen

‘Niemand bij de radio wist welke inhaalslag ze had gemaakt om te doen wat ze nu deed. Niemand had ook maar het minste vermoeden dat ze tot ver in haar volwassen leven niet had geweten wie Michael Jackson was, wie Andre Agassi en wie Jos Brink. Dat ze bij beroemdheden in eerste instantie aan dominees en oudvaders dacht.’

In de roman Hoor nu mijn stem van Franca Treur maakt de hoofdpersoon zich los van de gereformeerde wereld van haar jeugd. Dat betekent niet alleen dat ze iets kwijtraakt in het contact met haar opvoeders en dat ze haar identiteit moet herdefiniëren; er is ook een hele culturele wereld te ontdekken, al staat ze wel twintig jaar op achterstand.

Wat gebeurt er met jonge mensen die niet met de dominante cultuur in een samenleving opgroeien? Wat betekent dit voor hun ontwikkeling? Het gaat niet alleen om psalmen in plaats van Michael Jackson. Er ontstaan net zo goed grote verschillen wanneer thuis vooral Tino Martin en Hollandse schlagers geluisterd worden, terwijl je vrienden naar onverstaanbare, maar vermoedelijk Engelstalige rap luisteren en je op school (misschien) een keer een stukje Bach hoort. Of als er thuis geen boek in huis is en als je op school voor het eerst een keer op een toneel staat, waar je bij je vrienden op straat echt niet over praat, want hoe leuk het ook was, je street credibility daalt tot het minpunt als je het woord ‘musical’ hardop zegt.

In de grote steden, en zeker in Rotterdam, werken we hard aan gelijke kansen in het onderwijs. We willen dat het niet uitmaakt of je wieg in Kralingen of in Crooswijk staat, in Hillegersberg of op Zuid. Maar om dat te bereiken, moeten we wel beseffen wat die verschillen in cultureel opzicht voor effect hebben en wat beleidsmakers en scholen kunnen doen in cultuureducatie om een ‘mismatch’ kleiner te maken.

Het begrip ‘mismatch’ wordt ook gehanteerd door socioloog Iliass El Hadioui, die met zijn filosofie van de Transformatieve School pedagogische uitgangspunten heeft benoemd voor het onderwijs in de grote steden. Jongeren worden gesocialiseerd in een thuiscultuur, schoolcultuur en een jongerencultuur, en de moraal van die culturen kan onderling tegenstrijdig zijn. Met zo’n mismatch leren omgaan kan creativiteit opleveren, maar ook veel pijn en onvermogen, is het uitgangspunt in zijn boek Hoe de straat de school binnendringt. In het traject van de Transformatieve School leren leraren hoe zij deze mismatch naar een match kunnen ombuigen.

In de maand van cultuuronderwijs onderzoek ik welke rol cultuureducatie daarin kan hebben. Hoe kan cultuuronderwijs bijdragen aan kansengelijkheid? Welk cultuuraanbod hebben jongeren nodig? Welke vaardigheden maken een match mogelijk? Welke positieve invloeden in de stad kunnen we uitbuiten? Ik ontdek wat wetenschappers en cultuurprojectleiders hierover te vertellen hebben, bij de lezing van Barend van Heusden en bij diverse projecten in deze maand. En ik kijk rond op mijn eigen school, het Libanon Lyceum, waar we op 6 maart al een geweldige WIRED-dag hadden en waar de Transformatieve School volop in uitvoering is.

Rotterdam was Onderwijsstad van het Jaar in 2017 en Maart 2017 werd uitgeroepen tot de eerste Maand van Cultuuronderwijs: hét onderwijs van de 21e eeuw. Maart 2018 organiseren we de tweede editie. Een maand vol debatten, lezingen, festivals en activiteiten voor en door scholen, theaters, musea en andere culturele instellingen. Het thema: Hoe vormt cultuur onderwijs Rotterdam? Samen duiken we de cultuureducatie van Rotterdam in en leveren we een bijdrage aan het cultuuronderwijs van morgen.