Correspondent van de Maand van Cultuuronderwijs 2018: Ariane van Heijningen

05 maart 2018

Ariane heeft een lange carrière in de cultuureducatie achter de rug als theaterdocent, projectleider en manager. Ze heeft gewerkt bij onder andere centrum voor de kunsten TRIAS en de provinciale ondersteuningsinstellingen Kunstgebouw en Kunst Centraal. Sinds 2016 is zij werkzaam vanuit haar eigen bureau voor praktische filosofie Denkplaats – voor als je durft te denken. Ariane leidt gesprekken, schrijft, coacht en begeleidt organisaties in het ontwikkelen van denk- en dialoogvaardigheden.

Tijdens de Maand van Cultuuronderwijs gaat ze als correspondent op pad met het thema perspectieven.

Ariane van Heijningen, correspondent Perspectieven

 

Door Ariane van Heijningen

Nieuwsgierig elkaars perspectief omarmen

 

Ik had ooit een collega die aan het begin van een regulier werkoverleg zei: “Wij hebben natuurlijk andere belangen. Jij als afdelingshoofd en ik als medewerker.” Ik was oprecht geshockeerd door die opmerking. Vooral omdat het als logische, onbetwistbare realiteit werd neergezet.

 

Hoezo andere belangen? Andere perspectieven, zeker. Maar dat is niet hetzelfde als een ander belang. Verschillende invalshoeken hebben elkaar juist nodig om het gezamenlijk belang te laten groeien en bloeien. Omarm het meervoudig perspectief!

 

Tijdens de Maand van het Cultuuronderwijs onderzoek ik voor het KCR hoe cultuuronderwijs, van podiumkunst tot filosofie, bij kan dragen aan zowel de emancipatie van het eigen perspectief als de verbinding tussen elkaars perspectieven.

 

De basis om met verschillende perspectieven om te kunnen gaan zonder in schijnbare tegengestelde belangen of erger terecht te komen, is nieuwsgierigheid. Dat klinkt simpel, maar is het niet. Want het vraagt uitstellen van je oordeel, en een bijna kinderlijke verwondering naar ‘de ander’ of ‘het andere’.

 

Cultuuronderwijs kan uitermate bijdragen aan het ontwikkelen van nieuwsgierigheid: daartoe moeten kinderen niet alleen in contact komen met kunst, maar vooral ook de kans krijgen er even niets van te vinden, zich erover te verwonderen. Een opeenvolging van klanken, een tegenstelling in kleur of een nieuwe combinatie van woorden kan van alles met je doen; je afschrikken, meevoeren, ontroeren en irriteren. Je kunt op basis van je eerste reactie meteen een oordeel over het kunstwerk hebben of je kunt je oordeel uitstellen en nieuwsgierig zijn naar wat je net overkomen is.

 

Nieuwsgierigheid helpt je nieuwe posities te ontdekken. Een ‘perspectief’ is uiteindelijk niets meer en niets minder dan de positie van waaruit je kijkt. Zodra je dat beseft, besef je ook dat de aanwezigheid van verschillende perspectieven een natuurlijk gegeven is en een onuitputtelijke bron van wijsheid vormt.

 

Ik ga vooral op zoek naar Rotterdamse perspectieven uit de omgeving van de leerling, waaronder hun ouders en hoe zij denken dat cultuuronderwijs bij kan dragen aan zowel emancipatie als verbinding van perspectieven. Wat helpt je tegelijkertijd zelfstandig en verbonden te zijn? Kan dat überhaupt? Heb je daar vooral nieuwsgierigheid of iets anders voor nodig? En hoe kan cultuuronderwijs hieraan bijdragen?

 

Om een antwoord te vinden op die vraag zal ik ouders, onderzoekers en praktijkprofessionals bevragen. En natuurlijk bezoek ik een aantal evenementen. Zo kun je me zeker vinden bij de presentatie van Proeftuinen van het Rotterdams CKV, meng ik me in de dialoog over het ‘CMK model 010’, kijk ik naar optredende scholieren op het EAF en zie ik hoe bij Code Groen ruim 350 basisschoolleerlingen hun beste ideeën voor de stad aan de Gemeente Rotterdam presenteren. De Maand biedt volop perspectief, zou ik zeggen!

 

Rotterdam was Onderwijsstad van het Jaar in 2017 en Maart 2017 werd uitgeroepen tot de eerste Maand van Cultuuronderwijs: hét onderwijs van de 21e eeuw. Maart 2018 organiseren we de tweede editie. Een maand vol debatten, lezingen, festivals en activiteiten voor en door scholen, theaters, musea en andere culturele instellingen. Het thema: Hoe vormt cultuur onderwijs Rotterdam? Samen duiken we de cultuureducatie van Rotterdam in en leveren we een bijdrage aan het cultuuronderwijs van morgen.