Van verbreding naar verdieping in het Primair Onderwijs

Voortdurend zoeken we scholen op om met ze in gesprek te gaan over hun cultuuronderwijs. Door middel van ‘ambitiegesprekken’ helpen we ze om helder te krijgen wat ze met cultuureducatie willen, een onmisbare stap om zich hierin verder te kunnen ontwikkelen. In 2016 deden we dit op 39 basisscholen. Na zo’n ambitiegesprek is het houden van een Schoolscan Cultuuronderwijs een gebruikelijke stap.

Voortdurend zoeken we scholen op om met ze in gesprek te gaan over hun cultuuronderwijs.

Deze Schoolscan is een betrouwbare nulmeting wat betreft cultuuronderwijs op een school. Deze geeft aan wat de stand van zaken en wat het draagvlak is voor de ontwikkeling van cultuuronderwijs. Vaak is dit een opmaat tot verdere begeleiding van een school via onze arrangementen. Het kan daarbij gaan om hulp bij het formuleren van een schoolvisie op cultuuronderwijs, het opleiden van een Interne Cultuur Coördinator, het adviseren bij de keuze voor een culturele partner, of een combinatie van diensten. In 2016 voerden we op 23 scholen een arrangement op maat uit. Dit gebeurde grotendeels onder de paraplu van de matchingsregeling ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’.

CmK010: één programma, één penvoerder
In de afgelopen jaren bestonden er op het gebied van cultuuronderwijs vele initiatieven en geldstromen. Helaas liepen die veelal kriskras door elkaar heen. Scholen zien daarmee door de bomen het bos niet meer en krijgen zoveel aanbiedingen dat ze nauwelijks in staat zijn om een verantwoorde keuze te maken. Als het gaat om de matchingsregeling Cultuureducatie met Kwaliteit waren er zestien culturele instellingen met maar liefst vier penvoerders actief. We zijn blij dat het in 2016 is gelukt om samen met deze partijen tot één programma te komen, waarvan KCR penvoerder is: het Rotterdamse Cultuureducatie Model.

Geïnvesteerde energie lekt niet meer weg

In dit Rotterdamse Cultuureducatie Model is een aantal beproefde programmalijnen centraal ondergebracht. Dat betekent dat belangrijke partijen in de stad de krachten bundelen en effectief samenwerken. De geïnvesteerde energie wordt beter benut en lekt niet meer weg. De programmalijnen zijn onderverdeeld in bouwstenen. Per aanvraag kan daarmee worden bepaald welke bouwstenen van toepassing zijn. Scholen worden hiermee nog beter op maat bediend.

Ook worden de scholen ingedeeld op basis van vier ontwikkelingsscenario’s, die de situatie van de betreffende school op het vlak van cultuuronderwijs aangeven. De scenario’s verlopen van ‘geen samenwerking’ via ‘komen en gaan’, naar ‘vragen en aanbieden’, tot ‘leren en ervaren’. Het is de ambitie om de scholen te begeleiden naar een volgend ontwikkelingsscenario. Veel Rotterdamse scholen hebben de kenmerken van ‘komen en gaan’. Dat wil zeggen dat ze ad hoc gebruik maken van lessen cultuureducatie. Ze bezoeken met hun leerlingen een culturele instelling, tentoonstelling of concert, maar er is geen geïntegreerd beleid op dit vlak. Het draagvlak voor cultuuronderwijs binnen de school is onduidelijk.

Penvoerder voor Barendrecht
De gemeente Barendrecht gaf in 2016 aan graag met ons als penvoerder te willen werken als het gaat om Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020. Dit omdat we een onafhankelijke en geen aanbiedende partij zijn. Bovendien vinden ze dat wij voor de scholen in Barendrecht een goede keuze kunnen maken uit het Rotterdamse aanbod cultuureducatie. Deze gemeente, die zelf geen penvoerder kan zijn, heeft op jaarbasis ruim 26 duizend euro vrijgemaakt voor Cultuureducatie met Kwaliteit in de periode 2017-2020.

‘Stel je voor’: ruime belangstelling
Duurzame samenwerking was er in 2016 opnieuw met Villa Zebra en MAAS Theater en Dans in het programma ‘Stel je voor’. Hierbij gaat het om lessen beeldend werken, drama en dans die op basisscholen worden uitgevoerd. De groepsleerkracht is in de les aanwezig en leert van de vakdocent. Bij scholen was er het afgelopen jaar weer ruime belangstelling voor deze aanpak. Het programma liep de afgelopen jaren op 15 scholen. Ongeveer 45 deelnemende leerkrachten en 14 vakdocenten waren hierbij betrokken, evenals ruim 5.000 leerlingen en overige leerkrachten.

We gaven adviezen en scherpten de systematiek aan.

MAAS en Villa Zebra ontwikkelden de lessen en voerden ze uit. Wij, als KCR, hielden ons bezig met monitoring: hoe loopt de uitvoering? Blijven de groepsleerkrachten voldoende betrokken? Hoe leren groepsleerkrachten en vakdocenten van elkaar? We gaven adviezen en scherpten de systematiek aan. De deelnemende scholen hielpen we om het programma goed aan te laten sluiten op de schoolontwikkeling. Het is de bedoeling om deze aanpak de komende jaren door te trekken naar andere terreinen, zoals muziek en erfgoed.

Het maken van leerplannen
Samen met promovenda Fianne Konings (Rijksuniversiteit Groningen) ontwikkelden we een nieuwe methodiek voor het maken van leerplannen: systematisch en met verschillende partners en specialisten. Deze methodiek is onder meer gebaseerd op de theorieën over cultuuronderwijs van professor Barend van Heusden. Twee scholen namen deel aan de pilot en vier scholen startten na afloop van deze pilot met de nieuwe methodiek. Begin 2017 is het onderzoek gepubliceerd en is ‘ leerplanontwikkeling in de praktijk’ opgenomen binnen ons aanbod.

Ateliers in school
In het verslagjaar is het bereik van ‘Ateliers in school’ iets lager dan we vooraf hadden verwacht. Dit maakt het mogelijk dat deze ateliers tot en met het voorjaar van 2017 kunnen worden uitgevoerd. Het FCP, als uitvoerder van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit, heeft deze verlenging op verzoek van penvoerders en scholen in Nederland mogelijk gemaakt.